زندگینامهٔ مستند
دربارهٔ حسین علیزاده
حسین محمد علیزاده (زادهٔ ۱ شهریور ۱۳۳۰) موسیقیدان، آهنگساز، پژوهشگر و نوازنده تار و سهتار اهل ایران است. او ۳ بار نامزد دریافت ۳ جایزه گرمی شده است. وی یکی از چهرههای تحسینشده موسیقی فیلم در ایران بهشمار میآید. آثاری چون در چشم باد (۱۳۸۲)، دلشدگان (۱۳۷۰)، گبه (۱۳۷۴)، زشت و زیبا (۱۳۷۷)، زمانی برای مستی اسبها (۱۳۷۸)، لاکپشتها هم پرواز میکنند (۱۳۸۶)، آواز گنجشکها (۱۳۸۷)، ملکه (۱۳۹۰) و همه مادران من (۱۳۸۸) از ساختههای او هستند. حسین علیزاده با کسب ۴ سیمرغ بلورین برای فیلمهای گبه، زشت و زیبا، آواز گنجشکها و ملکه مشترکاً به همراه مجید انتظامی و محمدرضا علیقلی برنده بیشترین سیمرغ بلورین در بخش بهترین موسیقی متن از جشنواره فیلم فجر است. حسین علیزاده از مهمترین ارکان تربیتی و مربیان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در سالهای دهه پنجاه بوده است..
حسین علیزاده در سال ۱۳۳۰ در منطقه سید نصرالدین بازار تهران از پدری اهل ارومیه زاده شد. پس از تحصیل در هنرستان موسیقی به دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران رفت و همزمان در مرکز حفظ و اشاعهٔ موسیقی به یادگیری و اجرای کنسرت پرداخت. او نزد هوشنگ ظریف، حبیبالله صالحی، محمود کریمی، علیاکبر شهنازی، داریوش صفوت، نورعلی برومند، سعید هرمزی، یوسف فروتن و عبدالله دوامی موسیقی آموخته است. علیزاده در سالهای آغازین دههٔ ۱۳۶۰ خورشیدی در مدرسهٔ عالی هنرهای برلین غربی (دانشگاه هنرهای برلین امروز) نیز تحصیل کرده است. علیزاده در سال ۱۳۴۷ عضو ارکستر رودکی شد. او با عضویت در کانون فرهنگی و هنری چاووش همراه با دیگر استادان موسیقی ایران از جمله محمدرضا لطفی و پرویز مشکاتیان آثار جاودانهای در موسیقی ایران به نام مجموعه آلبومهای چاووش اجرا کرد. همچنین با آموزش هنرجویان موسیقی تأثیر مهمی در تربیت موسیقیدانان و نوازندگان پس از انقلاب ۱۳۵۷ گذاشت. بخش مهمی از تصنیفهای انقلابی آن روزگار از جمله تصنیف شهید با صدای شهرام ناظری از ساختههای علیزاده در آن دوران است. علیزاده پس از انقلاب به دلیل فشارهای وارد بر جامعه هنری در سال ۱۳۶۲ از ایران خارج شد و نخست برای مدت کوتاهی به ایتالیا و پس از آن به آلمان رفت و در سال ۱۳۶۴ به ایران بازگشت. علیزاده در اوایل دههٔ هفتاد ریاست هنرستان موسیقی را بر عهده داشت. وی از اواخر دهه ۷۰ تا سال ۱۳۸۴ با محمدرضا شجریان در قالب گروهی چهار نفره همراه با کیهان کلهر و همایون شجریان به برگزاری کنسرت و اجرای برنامه در کشورهای مختلف مشغول بود.
حسین علیزاده دارای دو فرزند به نامهای صبا (نوازندهٔ کمانچه) و نیما (نوازندهٔ رباب و تار) است که هماکنون در گروه همآوایان زیر نظر علیزاده فعالیت دارند.
حسین علیزاده تا به حال سه بار برای آلبومهای فریاد، بی تو به سر نمیشود و به تماشای آبهای سپید نامزد جایزه گرمی در بخش بهترین آلبوم سنتی جهان شده است.
حسین علیزاده چهار بار جایزه بهترین موسیقی فیلم را از جشنواره فیلم فجر برای فیلمهای گبه، زشت و زیبا، آواز گنجشکها و ملکه به دست آورده است. دریافت جایزه بهترین موسیقی متن برای فیلم آسمان زرد کمعمق در جشن انجمن منتقدان سینمای ایران در سال ۱۳۹۲. علیزاده در ۷ آذر ۱۳۹۳ در نامهای از دریافت نشان شوالیه هنر و ادب فرانسه (لژیون دونور) اعلام انصراف کرد و نوشت که «خود را بینیاز از دریافت هر نشانی» میداند. علیزاده در عین حال گفت «هدیه ملت بافرهنگ فرانسه» را «ارج مینهیم». او در نامه خود گفت: «اگر سفیر سیاسی و فرهنگی کشور فرانسه هدیه ملت بافرهنگ فرانسه را به سینه هنرمندان بزرگ ما نصب میکند، آن را ارج مینهیم و ما نیز ستایش میکنیم ستارگان پرافتخار تاریخ خود را.» علیزاده با این حال اضافه کرد: «شاید اگر در دیار ما توجه و درک از هنر والای موسیقی نزد مسئولان میبود، یک هدیه و عنوان غیرخودی این همه انعکاس نداشت. وقتی در فضای هنری نور کافی نباشد، چراغی کوچک خورشید میشود». او در پایانِ نامه خود نوشت: «ضمن قدردانی از مسئولان کشور و سفارت فرانسه، به احترام مردم هنرپرور و هنردوست ایران، به نام حسین علیزاده قناعت کرده، تا آخر عمر به آن پیشوند یا پسوندی نخواهم افزود.» دریافت جایزهٔ دو سالانهٔ موسیقی جهانی آسیا (به انگلیسی: Asian world music Award) از بنیاد مرکز موسیقی جهان (به انگلیسی: World Music center) کرهجنوبی در ۴ خرداد ۱۳۹۶ (۲۶ می ۲۰۱۷). این جایزه به هنرمندانی که باعث ارتباط کشورشان با دیگر نقاط جهان بهویژه کشورهای آسیایی شدهاند، اهدا میشود.
سلانه، سازی است که سیامک افشاری زیر نظر علیزاده ساخته است و صدایی شبیه عود و تار دارد. از دیگر ابتکارهای حسین علیزاده ابداع مقام داد و بیداد که از ترکیب گوشهٔ «داد» از دستگاه ماهور و گوشهٔ «بیداد» از دستگاه همایون است.
شناسنامهٔ هنرمند
- زادروز
- ۲۳ اوت ۱۹۵۱
- زادگاه
- تهران
- حوزهٔ فعالیت
- آهنگساز، موسیقیشناس، موسیقیدان، آموزگار
- سبکها
- موسیقی سنتی ایرانی
- سازها
- تار، سهتار
- کشور
- ایران
منبع: حسین علیزاده در ویکیپدیای فارسی و Wikidata. متن با مجوز CC BY-SA 4.0 بازنشر شده است؛ آخرین بازبینی منبع: ۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶.