محسن چاوشی

زندگی‌نامهٔ مستند

دربارهٔ محسن چاوشی

محسن چاوشی حسینی (زادهٔ ۸ مرداد ۱۳۵۸) خواننده، ترانه‌سرا، آهنگ‌ساز و تنظیم‌کنندهٔ اهل ایران است. چاوشی فعالیت حرفه‌ای خود را در زمینهٔ موسیقی در سال ۱۳۸۲ با آلبوم نفرین آغاز کرد و پس از پنج سال فعالیت زیرزمینی و تولید سه آلبوم دیگر، توانست برای یه شاخه نیلوفر (۱۳۸۷) از وزارت ارشاد مجوز رسمی دریافت کند. او تاکنون ۱۱ آلبوم استودیویی رسمی منتشر کرده و برای امیر بی‌گزند (۱۳۹۵) موفق به دریافت جایزهٔ باربد بهترین آلبوم پاپ از سی و دومین جشنوارهٔ موسیقی فجر شده است. جسارت چاوشی در به‌کارگیری سبک‌های موسیقایی و ترانه‌های متفاوت و همچنین واکنش‌هایش به رویدادهای روز، باعث شده هوادارانش به او لقب آقای خاص بدهند. بخشی از شهرت فراگیر چاوشی به آهنگسازی و خوانندگی برای فیلم‌های سینمایی و سریال‌ها مربوط می‌شود. سنتوری (۱۳۸۵) نخستین فیلمی بود که چاوشی ساخت موسیقی متن و تیتراژش را به عهده داشت و برای آن جوایزی هم کسب کرد که بر ادامهٔ فعالیت‌های حرفه‌ای او اثرگذار بود. سال‌ها بعد چاوشی برای هر سه فصل سریال شهرزاد (۱۳۹۴) چند ترانه ساخت که همزمان با پخش قسمت‌های سریال منتشر می‌شدند. با وجود اینکه چاوشی حضور کمرنگی در محافل اجتماعی دارد و تاکنون کنسرت نیز برگزار نکرده، اما در طول سال‌های فعالیتش با حاشیه‌هایی روبه‌رو بوده است. از جمله اینکه به دلیل انتقادات تندوتیزی که در بحران‌های اجتماعی به نهادهای مسئول داشته، بارها شایعهٔ ممنوعیتش از کار منتشر شده است. بااین‌حال همکاری‌های پرتعداد چاوشی با نهادهای حاکمیتی باعث شده عده‌ای به او برچسب خوانندهٔ حکومتی بزنند. اما محسن چاوشی در پست اینستاگرامی خود در پاسخ به تمجید سپاه پاسداران از او در مراسمی نوشت: شک دارم به شعری که زندانی و زندان‌بان با هم زمزمه می‌کنند.

محسن چاوشی حسینی در روز دوشنبه ۸ مرداد ۱۳۵۸ در خرّمشهر زاده شد. خانوادهٔ او با توجه به شرایط کاری پدرش که حشمت نام دارد به عنوان کارمند شرکت نفت داشت به خرمشهر مهاجرت کردند و محسن در خرمشهر زاده شد. وی فرزند ششم خانواده و دارای دو خواهر و سه برادر (مهراد، فرهاد و هوشنگ) است. پس از اشغال خرمشهر در زمان جنگ، خانوادهٔ او به شهرهای کرمانشاه، مشهد (ساکن شهرک عرب‌های مشهد)، و نهایتاً تهران مهاجرت کردند. او در سال ۱۳۸۸ با اسپاکو یوسفی ازدواج کرد و در سال ۱۳۹۲ صاحب فرزندی پسر به نام زانکو شد.

محسن چاوشی پس از دریافت فوق دیپلم حسابداری و پایان دورهٔ سربازی، فعالیت حرفه‌ای خود را در زمینهٔ موسیقی در سال ۱۳۸۲ با آلبوم نفرین آغاز کرد و پس از گرفتن مجوز در سال ۱۳۸۷ آلبوم یه شاخه نیلوفر را منتشر کرد. از وی تاکنون بیش از ۲۰۰ قطعه موسیقی شنیده شده است، که شامل ۱۱ آلبوم و نیز چندین تک‌آهنگ است. محسن چاوشی خواننده و آهنگساز ترانه‌های فیلم سینمایی سنتوری ساختهٔ داریوش مهرجویی بود. چاوشی همچنین یک قطعه برای تیتراژ پایانی فیلم سینمایی لامپ ۱۰۰ به کارگردانی سعید آقاخانی خواند. چاوشی خواننده ترانه‌های سریال شبکۀ خانگی شهرزاد ساختهٔ حسن فتحی است که این ترانه‌ها خصوصاً تک‌آهنگ کجایی نقش بسزایی در محبوبیت او داشت. محسن چاوشی دربارهٔ شیوهٔ ضبط صدایش برای آهنگ‌های فیلم سنتوری می‌گوید: «چاره‌ای جز این نداشتم که در خانه و در یکی از اتاق‌هایمان کار ضبط را انجام بدهم. به کمک مادرم یک پتو را با میخ به جلوی پنجره زدیم و دیوارها را هم با پتو پوشانیدم تا صدا نپیچد. مادرم از اتاق بیرون رفت و با یک پتو از بیرون، در اتاق را پوشاند. خودم هم از این طرف در، یک پتو آویزان کردم تا بتوانم در نهایت فضایی را در اختیار داشته باشم که در آن بشود وکال گرفت. پس از همه این ماجراها، پتو را کشیدم روی سرم و در همان شرایط خواندم و همه وکال را ضبط کردم. از زیر پتو که بیرون آمدم، «علی سنتوری» به دنیا آمده بود. همان نسخه هم نهایی شد و پخش شد».

از زمان پخش نخستین آلبوم او نفرین تا به امروز، شایعات زیادی مبنی بر برگزاری کنسرت توسط چاوشی شنیده شده است و عده‌ای هم دست به سوءاستفاده‌هایی این چنینی در این زمینه کرده‌اند. چاوشی پس از کسب مجوز و در آستانۀ انتشار دومین آلبوم رسمی خود، در اردیبهشت ۱۳۸۸ طی نامه‌ای به هوادارانش اعلام کرد که در حال جمع کردن بند و نوشتن پارت است و کنسرتی پس از پخش آلبوم ژاکت برگزار خواهد کرد. اما پس از گذشت مدتی از آن زمان و انتشار آلبوم این اتفاق رخ نداد. گفته می‌شد تا چندی پیش شهاب اکبری مسئول جمع کردن گروه برای چاوشی بود که احتمال دارد پیش از او فرد دیگری مسئولیت این کار را بر عهده داشته است.

شاید هیچ خوانندۀ مطرحی پیدا نشود که با گذشت ۱۰ سال از مطرح شدن نام و فعالیتش، کنسرتی برگزار نکرده باشد. همین امر باعث شده عده‌ای بگویند چاوشی توان اجرای زنده را ندارد، اما خود او گفته بهتر از هر کسی در اجرای زنده مهارت دارد. در اردیبهشت ۱۳۹۴ چاوشی در مصاحبه‌ای دربارهٔ عدم برگزاری کنسرت گفت: «در ایران کنسرت بیشتر شبیه جنگ شادی است تا کنسرت موسیقی، برف شادی می‌زنند و یکباره از توی جعبه در می‌آیند و روی سن ظاهر می‌شوند. صدابردار خوب هم که نداریم. برای همین در بیشتر کنسرت‌ها نه هارمونی وجود دارد، نه آن صداهایی که لازم است مخاطب موسیقی از سازها بشنود و صدابرداری شود. فقط یک کار باری به هر جهت ارائه می‌دهند که من اهلش نیستم».

محسن چاوشی تاکنون به صورت تمرینی دو ترانۀ زخم زبون و خاکستر را به صورت زنده اجرا و ضبط کرده است. او در تیرماه سال ۱۳۹۵ برای اولین بار قسمتی از قطعۀ متأسفم برات را به صورت زنده اجرا و در صفحۀ اینستاگرام خود منتشر کرد.

محسن چاوشی در اواسط دوره کاری خود از طریق یکی از دوستان با حامد هاکان آشنا شد و این دو چند کار مشترک نیز با همکاری یکدیگر به انجام رساندند که از جمله آنها ترانه معروف نشکن دلمو بود. همکاری ای که در نهایت به بروز اختلاف میان این دو خواننده انجامید، به‌طوری که در مراسم تشییع حامد هاکان هیچ‌یک از همکاران قدیمی وی همچون چاوشی و یگانه و فرزین حضور نیافتند! چاوشی قرار بود خواننده تیتراژ فیلم چ ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا باشد، اما به دلیل اظهارات حاتمی‌کیا در نشست خبری فیلم چ که در این رابطه گفته‌بود «فیلم بسته شده بود و پس از آن، آقای چاوشی فیلم را دیدند. ایشان خیلی با چ ارتباط برقرار کرد و آن را دوست داشت و در نهایت هم قرار شد یک کار آزاد در این‌باره انجام دهد نه برای تیتراژ.»، محسن چاوشی در صفحه شخصی خودش نوشت «به دلیل طرح ادعاهایی سراسر وارونه و کذب دربارهٔ نحوه همکاری بنده با پروژه چ در نشست مطبوعاتی این فیلم در جشنواره، بهتر است کماکان سنتوری اولین و آخرین تجربه سینمایی‌ام باشد.» در پی قرار گرفتن ریمیکس آهنگ‌های قطار و عروس من در نظرسنجی برنامۀ «هفت ترانه» شبکهٔ شما و همچنین پخش آهنگ قطار به عنوان تیتراژ برنامهٔ ساعت ۲۵، از شبکۀ پنج صدا و سیما محسن چاوشی بیانیه‌ای را صادر کرد. وی نیز اعلام کرد: «برای پخش هیچ‌یک از قطعات آلبوم‌هایم از من اجازه گرفته نشده است». چاوشی برای نخستین بار در طول سال‌های فعالیت خود، در میان مردم و در کنسرت مهدی یراحی در سال ۹۲ به عنوان مهمان حضور پیدا کرد که ویدئویی نیز از حضور وی انتشار یافت و جنجالی به پا شد. اگرچه تا پیش از این گفته می‌شد، محسن چاوشی چند بار به شکلی پنهانی به کنسرت‌های خوانندگان مختلف رفته است. چاوشی پیشنهاد همکاری در پروژهٔ سنتوری مرد پاییزی اثر داریوش مهرجویی را به صورت غیرمستقیم و محترمانه رد کرد. وی با درخواست مبلغی عدم رضایت خود را به مهرجویی نشان داد که با واکنش شدید وی روبه‌رو شد. جالب توجه است که پس از آن بهرام رادان (بازیگر نقش اول فیلم)، اردوان کامکار (نوازندۀ ساز سنتور) و یاس (خوانندۀ بنام هیپ هاپ) نیز درخواست مهرجویی را برای حضور در این فیلم رد کردند. در جریان فصل دوم برنامۀ استیج، شهرام آذر مدعی شد که محسن چاوشی صدایش را در دستگاه بازسازی می‌کند و این صدای خودش نیست. پس از این ادعا، چاوشی پستی در اینستاگرامش منتشر کرد و در آن نوشت: «من غریبم و غریب را کاروانسرا لایق است». او همچنین در کامنتی از هواداران خود درخواست کرد که به فردی که این ادعا را مطرح کرده بود، توهین نکنند. او همچنین دو ویدئو از آواز خواندنش منتشر کرد. خبر ممنوع‌الفعالیت شدن چاوشی در ۸ خرداد ۱۳۹۷ به‌خاطر انتشار قطعۀ خوزستان با ترانه‌ای از حسین صفا در سالروز آزادی خرمشهر در حالی در فضای مجازی مطرح شد که خود او این خبر را تکذیب کرد و مدعی شد که این خبر صحت ندارد. در پی انتشار دو ترانۀ او و شرح الف با خوانندگی، آهنگ‌سازی و ترانه‌سرایی محسن چاوشی، محمدرضا یزدان‌پرست روزنامه‌نگار و مجری تلویزیون ایران نقدهایی به چاوشی در مقام ترانه‌سرا منتشر کرد که با همراهی برخی دیگر از منتقدان و پاسخ و واکنش جمعی دیگر روبه‌رو شد. وی در سال ۱۳۹۹ پس از اینکه بدون اطلاع او نامش را در فهرست کاندیداهای رویداد سراسری تولید محتوای دیجیتال بسیج قرار دادند این اقدام را لجن‌پراکنی نامید و با انتشار بیانیهٔ تندی آن را مصادره به مطلوب، تلاشی مذبوحانه و یک شوخی خنده‌دار دانست و نوشت: «شک دارم به ترانه‌ای که زندانی و زندانبان با هم آن را زمزمه می‌کنند». در ۲۵ آبان ۱۴۰۱ چاوشی در توئیتر اعلام کرد که ترانهٔ خلیج فارس قدیمی است و او با تیم ملی فوتبال ایران همکاری ندارد. او همچنین گفت «تأکید می‌کنم که هیچ رسانه، ارگان، نهاد و… حق استفاده از آثارم را ندارد. فوتبال و ملحقاتش، تنها چیزی‌ست که این روزها ذره‌ای برایم اهمیت ندارد». پس از آغاز جنگ ایران و اسرائیل، محسن چاوشی در یکم تیرماه ۱۴۰۴ با خواندن آهنگ مردم «علاج» در وطن است با اعلام صریح وطن‌دوستی، تاکید بر انسجام، اتحاد و همبستگی ملی با همکاری حوزه هنری انقلاب اسلامی منتشر کرد. پس از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، چاووشی در پیامی اعلام کرد: اکنون به عنوان کسی در وسط، حاضرم ۴۷ سال دیگر به جمهوری اسلامی فرصت بدهم نقایص خود را برطرف کند تا اینکه با عده‌ای همصدا شوم و پوریم دیگری را در تقویم اسراییل رقم بزنم که در فردای به اصطلاح آزادی با چکمه روی سنگ قبر هموطنانم سرود شادی بخوانند! و آن عده! آن عده خیلی دیر می‌فهمند که در جهان هیچ کشوری جز به منافع خودش فکر نمی‌کند و علاج واقعی در وطن‌هاست! این را هم به آن عده‌ای که سمت درست تاریخ را به من گوشزد می‌کنند می‌گویم: اصلا سمت درست تاریخ و هر چه می‌بافید ارزانی خودتان…من ترجیحم این است که در همین وسط بایستم و بمیرم وسط مدرسه میناب وسط خانه‌هایی که سفره‌هایشان کوچک شد وسط صدای اذان در حیاط مسجدی فرو ریخته… وسط خیابان‌های شهرم…» در آیین اختتامیه دوازدهمین رویداد «هفته هنر انقلاب اسلامی» با عنوان «هنر متعهد به حقیقت» در ۲۷ فروردین‌ ماه با رویکرد متفاوت همزمان با جنگ تحمیلی سوم و تجمعات مردمی در میادین، محسن چاوشی به عنوان «چهره سال هنر انقلاب‌» انتخاب شد.

محسن چاوشی در دههٔ ۱۳۹۰ علاوه بر فعالیت حرفه‌ای، به فعالیت‌های خیریه به‌ویژه برای آزادی محکومان به اعدام روی آورد به طوری که تا پایان سال ۱۳۹۹ با جمع‌آوری مبالغ، ۳۷۰ زندانی و اعدامی جرایم غیرعمد را آزاد کرده و برای ۱۱۰ فرد مبتلا به بیماری سخت کمک کرده است. مدیرعامل ستاد مردمی رسیدگی به امور دیه و کمک به زندانیان نیازمند در تاریخ ۹ مرداد ۱۴۰۱ گفت: در ۲ سال اخیر تعداد ۸۵۱ زندانی غیربزهکار تحت حمایت ستاد دیه کشور با رقم اهدایی هفت میلیارد و ۴۵۰ میلیون تومانی علاقمندان و دنبال‌کنندگان صفحه اجتماعی محسن چاوشی از بند حبس رهایی یافته‌اند. چاوشی همزمان با عید غدیر مقارن با جمعه ۱۶ تیرماه ۱۴۰۲ «جمعیت حیدر» را برای حمایت از ایتام و نیازمندان راه‌اندازی کرده است. در سال ۱۴۰۳، محسن چاوشی ۶۰۰ زندانی را آزاد کرد.

شناسنامهٔ هنرمند

زادروز

۳۰ ژوئیهٔ ۱۹۷۹

زادگاه

خرمشهر

حوزهٔ فعالیت

خواننده، ترانه‌پرداز، تهیه‌کننده موسیقی، آهنگساز

سازها

صدا

کشور

ایران

منبع: محسن چاوشی در ویکی‌پدیای فارسی و Wikidata. متن با مجوز CC BY-SA 4.0 بازنشر شده است؛ آخرین بازبینی منبع: ۱۹ اوت ۲۰۲۶.